Naar de pagina-inhoud

Waarom ‘schermtijd’ de relatie met je kind kan schaden



Schermtijd is een ‘big issue’ voor veel ouders. Ouders zijn vaak bang dat (veel) televisie kijken, internetten of gamen een kind kan schaden. Is die angst terecht? Heleen twijfelt daaraan en doet het met haar dochter anders.

 

Inspiratie over omgaan met kinderen vind ik vooral bij mensen die een groot vertrouwen in kinderen aan de dag leggen, zoals bijvoorbeeld bij Peter Gray, professor in de Psychologie aan Boston College. Hij vroeg zich af wat er klopt van allerlei waarschuwingen over gamen. Hij legt in dit artikel uit dat kinderen niet lijden aan het vrijwillig doorbrengen van tijd achter schermen, maar wel als hun ouders hen sturen en begrenzen. Deze kinderen lijden door gebrek aan autonomie en vrijheid. Misschien zijn het juist deze behoeften die kinderen bij het gamen ingevuld krijgen? In situaties waar volwassenen het voor het zeggen hebben, worden kinderen misschien behandeld als idioten die constant sturing nodig hebben. Maar bij het gamen zijn zij ‘in charge’, krijgen zij de kans om moeilijke problemen op te lossen en uitzonderlijke vaardigheden te tonen, zo voert Gray aan. Gray omschrijft in praktijkvoorbeelden wat kinderen zoal kunnen leren van hun digitale activiteiten, zelfs van de meest stompzinnige televisieprogramma’s. Ook vraagt hij zich af waarom we het gewoon vinden dat kinderen uren achtereen in de schoolbanken moeten zitten, en we bezorgd zijn als een kind uren, geheel vrijwillig, achter de computer doorbrengt.

Mythes en angsten

Kinderen die veel achter schermen zitten zouden vaker overgewicht krijgen, minder buiten spelen, minder sociaal vaardig zijn of zelfs psychisch ongezond, en agressie zou toenemen door het spelen van videogames met agressieve content. In bovengenoemd artikel brengt Gray nuance aan en beschrijft hij hoe de wetenschap deze mythes en angsten weerlegt. Zo blijken kinderen die geregeld gamen juist minder last te hebben van overgewicht, zijn ze sociaal meer betrokken en houden ze meer van buitenspelen in vergelijking met hun niet-gamende leeftijdsgenoten. Gray voert ook aan dat er wat hem betreft weinig verschil is tussen videospel met agressieve content, en boeken met agressieve inhoud. Die laatste zijn maar al te vaak verplichte kost op school! Uit onderzoek bleek ook dat gamen het leggen van contacten en vriendschappen bevordert, zowel online-vriendschappen als vriendschappen in de fysieke wereld.

Gezamenlijk maakten wij de afspraak dat we tijdens het eten geen schermen gebruiken, om met aandacht bij elkaar te zijn

Het gereedschap van de tijd

Peter Gray legt uit dat het in de natuur van kinderen zit om het gereedschap van hun tijd te gebruiken. Instinctief herkennen zij het belang ervan voor hun leven, voor hun toekomst. In vroeger tijden bestonden de belangrijkste gereedschappen uit bijvoorbeeld pijlen, bogen, bijlen en messen. In onze tijd is de computer onbetwist hét belangrijkste instrument. Kinderen hebben dus heel goede redenen voor hun digitale bezigheden. Natuurlijk is elk kind anders, het ene kind geeft er de voorkeur aan uren achtereen te lezen of te gamen, terwijl het andere kind zich veel liever vermaakt met voetballen, vissen of dansen. In elk geval ken ik geen kind dat niet speelt met het instrument van onze tijd!

Artikel gaat verder onder de video

De vele voordelen van internet wil ik mijn dochter (8 jaar) niet onthouden. Ook kies ik ervoor vanuit vertrouwen met haar om te gaan. Ik geloof dat het zo belangrijk is dat een kind de kans krijgt om zelf zijn of haar levenspad te ontwikkelen. Bij ons dus geen begrenzingen voor hoe mijn dochter haar vrije tijd doorbrengt. Hoewel er dagen zijn dat ze niet omkijkt naar de computer of televisie, zit ze op andere momenten uren achter het scherm. Van dansen op liedjes tot het bekijken van allerhande filmpjes en het spelen van spelletjes, ze vindt het heerlijk. Gamen doet ze (nog) niet, ik weet niet of ze daar interesse voor gaat krijgen. Intussen pikt ze graantjes mee van de Engelse taal; “Mama, wat betekent dit?” Dankzij haar internet-activiteiten wisselen wij met regelmaat uit over onderwerpen zoals bijvoorbeeld pesten. Kansen, voor ons allebei, om onze waarden met elkaar te delen en verder te ontwikkelen.

Gezamenlijk afspraken maken

Ook houdt mijn dochter, redelijk als kinderen zijn, rekening met mij. Als ik bijvoorbeeld last heb van het volume, gebruikt ze haar hoofdtelefoon of ze gaat naar haar kamer met het apparaat. En gezamenlijk maakten wij de afspraak dat we tijdens het eten geen schermen gebruiken, om met aandacht bij elkaar te zijn. In mijn dochters woorden: “Voor de gezelligheid doen we dat hè mama?” Behalve als er pizza op het menu staat, want dan kijken we graag een film of ‘Eén tegen 100’! Wat betreft de mythes over overgewicht en inactiviteit: mijn dochter heeft naar schatting een gemiddeld gewicht. Ze houdt, naast televisie kijken en internetten, óók van bomen beklimmen, waveboarden, skeeleren, zwemmen. Van tekenen, voorlezen, met kralen werken en… Er zijn nog zoveel andere dingen die ze graag doet. Met een aantal kinderen in haar omgeving beleeft ze innige vriendschappen. Kortom, de angstige waarschuwingen over overgewicht, sociale isolatie en agressie, bleken tot nu toe in ons geval…tja… echte mythes.

Leef je waarden

Sommige ouders vinden het onbegrijpelijk dat hun kind veel tijd doorbrengt met internetten, al dan niet op mobieltjes. Als je zelf bepaalde ideeën en gewoontes hebt, kan ik me voorstellen dat het lastig is als je kind op dat vlak andere keuzes maakt. Toch heeft het internetgedrag van kinderen meestal geen concrete gevolgen voor ouders; het kost de ouders geen extra tijd, geld of energie. Met het (gedeeltelijk) online doorbrengen van hun vrije tijd, staan deze kinderen de behoeften van hun ouders geen strobreed in de weg. Dat laatste maakt het een treffend voorbeeld van een waardenconflict. Als ouder en kind verschillende waarden hebben, hoeft de relatie daar niet onder te lijden, zolang zij elkaar vrij laten de eigen waarden te leven. Maar de relatie tussen ouder en kind kan wel schade oplopen wanneer ouders hun waarden opleggen aan hun kind. Wanneer die ouders bijvoorbeeld bepalen hoe hun kind vrije tijd mag doorbrengen, zij de keuzemogelijkheden van hun kind inperken. Dat kinderen nog het meeste leren van het voorbeeld dat belangrijke volwassenen in hun leven geven, is algemeen bekend. Als ouder je waarden leven, lijkt mij daarom effectief. Welke vaardigheden nog meer doeltreffend zijn als je graag je waarden zou overdragen aan je kind, beschrijf ik in dit artikel.

In essentie zeggen we: ‘Ik vertrouw jou de controle over je leven niet toe!’ ~ Peter Gray

Hoe gaat dat bij jullie?

Het advies van Peter Gray: “Denk nog eens na voor je een kind beperkt in het gamen, en begrens je kind dan niet” –  neem ik ter harte. De mythes en angstige waarschuwingen die de ronde doen bleken voor ons gezin ongegrond. Ik ben benieuwd hoe dat gaat in jouw gezin, hoe sta jij erin, welke adviezen volg jij? En, hoe is dat voor je kinderen?


Heleen Bos
Heleen is moeder van een meisje van 7 en woont in Ede. Ze werkt als Gordon trainer en verpleegkundige. Ze heeft een diep verlangen dat een responsieve en sensitieve bejegening van kinderen meer voet aan de grond krijgt in ons land en de hele wereld.